(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 069

॥ శ్రీః ॥
1.69. అధ్యాయః 069
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
కురువంశకథనం॥ 1 ॥ సంక్షేపేణ యయాత్యుపాఖ్యానం॥ 2 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
జనమేజయ ఉవాచ। 1-69-0x(330)(3117)
త్వత్తః శ్రుతమిదం బ్రహ్మందేవదానవరక్షసాం।
అంశావతరణం సంయగ్గంధర్వాప్సరసాం తథా॥ 1-69-1(3118)
ఇమం తు భూయ ఇచ్ఛామి కురూణాం వంశమాదితః।
కథ్యమానం త్వయా విప్ర విప్రర్షిగణసన్నిధౌ॥ 1-69-2(3119)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-69-3x(331)
ధర్మార్థకామసహితం రాజర్షీణాం ప్రకీర్తితం।
పవిత్రం కీర్త్యమానం మే నిబోధేదం మనీషిణాం॥ 1-69-3(3120)
ప్రజాపతేస్తు దక్షస్య మనోర్వైవస్వతస్య చ।
భరతస్య కురోః పూరోరాజమీఢస్య చానఘ॥ 1-69-4(3121)
యాదవానామిమం వంశం కౌరవాణాం చ సర్వశః।
తథైవ భరతానాం చ పుణ్యం స్వస్త్యయనం మహత్॥ 1-69-5(3122)
ధన్యం యశస్యమాయుష్యం కీర్తయిష్యామి తేఽనఘ।
తేజోభిరుదితాః సర్వే మహర్షిసమతేజసః॥ 1-69-6(3123)
దశ ప్రాచేతసః పుత్రాః సంతః పుణ్యజనాః స్మృతాః।
ముఖజేనాగ్నినా యైస్తే పూర్వం దగ్ధా మహౌజసః॥ 1-69-7(3124)
తేభ్యః ప్రాచేతసో జజ్ఞే దక్షో దక్షాదిమాః ప్రజాః।
సంభూతాః పురుషవ్యాఘ్ర స హి లోకపితామహః॥ 1-69-8(3125)
వీరిణ్యా సహ సంగంయ దక్షః ప్రాచేతసో మునిః।
ఆత్మతుల్యానజనయత్సహస్రం సంశితవ్రతాన్॥ 1-69-9(3126)
సహస్రసంఖ్యానసంభూతాందక్షపుత్రాంశ్చ నారదః।
మోక్షమధ్యాపయామాస సాంఖ్యజ్ఞానమనుత్తమం॥ 1-69-10(3127)
`నాశార్థం యోజయామాస దిగంతజ్ఞానకర్మసు'।
తతః పంచాశతం కన్యా పుత్రికా అభిసందధే।
ప్రజాపతిః ప్రజా దక్షః సిసృక్షుర్జనమేజయ॥ 1-69-11(3128)
దదౌ దశ స ధర్మాయ కశ్యపాయ త్రయోదశ।
కాలస్య నయనే యుక్తాః సప్తవింశతిమిందవే॥ 1-69-12(3129)
త్రయోదశానాం పత్నీనాం యా తు దాక్షాయణీ వరా।
మారీచః కశ్యపస్త్వస్యామాదిత్యాన్సమజీజనత్॥ 1-69-13(3130)
ఇంద్రాదీన్వీర్యసంపన్నాన్వివస్వంతమథాపి చ।
వివస్వతః సుతో జజ్ఞే యమో వైవస్వతః ప్రభుః॥ 1-69-14(3131)
`మార్తాండస్య యమీ చాపి సుతా రాజన్నజాయత'।
మార్తండస్య మనుర్ధీమానజాయత సుతః ప్రభుః॥ 1-69-15(3132)
ధర్మాత్మా స మనుర్ధీమాన్యత్ర వంశః ప్రతిష్ఠితః।
మనోర్వంశో మానవానాం తతోఽయం ప్రథితోఽభవత్॥ 1-69-16(3133)
బ్రహ్మక్షత్రాదయస్తస్మాన్మనోర్జాతాస్తు మానవాః।
తతోఽభవన్మహారాజ బ్రహ్మ క్షత్రేణ సంగతం॥ 1-69-17(3134)
బ్రాహ్మణా మానవాస్తేషాం సాంగం వేదమదారయన్।
వేనం ధృష్ణుం నరిష్యంతం నాభాగేక్ష్వాకుమేవ చ॥ 1-69-18(3135)
కారూషమథ శర్యాతిం తథా చైవాష్టమీమిలాం।
పృష్టధ్రం నవమం ప్రాహుః క్షత్రధర్మపరాయణం॥ 1-69-19(3136)
నాభాగారిష్టదశమాన్మనోః పుత్రాన్ప్రచక్షతే।
పంచాశత్తు మనోః పుత్రాస్తథైవాన్యేఽభవన్క్షితౌ॥ 1-69-20(3137)
అన్యోన్యభేదాత్తే సర్వే వినేశురితి నః శ్రుతం।
పురూరవాస్తతో విద్వానిలాయాం సమపద్యత॥ 1-69-21(3138)
సా వై తస్యాభవన్మాతా పితా చైవేతి నః శ్రుతం।
త్రయోదశ సముద్రస్య ద్వీపానశ్నన్పురూరవాః॥ 1-69-22(3139)
అమానుషైర్వృతః సత్వైర్మానుషః సన్మహాయశాః।
విప్రైః స విగ్రహం చక్రే వీర్యోన్మత్తః పురూరవాః॥ 1-69-23(3140)
జహార చ స విప్రాణాం రత్నాన్యుత్క్రోశతామపి।
సనత్కుమారస్తం రాజన్బ్రహ్మలోకాదుపేత్య హ॥ 1-69-24(3141)
అనుదర్శం తతశ్చక్రే ప్రత్యగృహ్ణాన్న చాప్యసౌ।
తతో మహర్షిభిః క్రుద్ధైః సద్యః శప్తో వ్యనశ్యత॥ 1-69-25(3142)
లోభాన్వితో బలమదాన్నష్టసంజ్ఞో నరాధిపః।
స హి గంధర్వలోకస్థానుర్వశ్యా సహితో విరాట్॥ 1-69-26(3143)
ఆనినాయ క్రియార్థేఽగ్నీన్యథావద్విహితాంస్త్రిధా।
షట్ సుతా జజ్ఞిరే చైలాదాయుర్ధీమానమావసుః॥ 1-69-27(3144)
దృఢాయుశ్చ వనాయుశ్చ శతాయుశ్చోర్వశీసుతాః।
నహుషం వృద్ధశర్మాణం రజిం గయమనేనసం॥ 1-69-28(3145)
స్వర్భానవీ సుతానేతానాయోః పుత్రాన్ప్రచక్షతే।
ఆయుషో నహుషః పుత్రో ధీమాన్సత్యపరాక్రమః॥ 1-69-29(3146)
రాజ్యం శశాస సుమహద్ధర్మేణ పృథివీపతే।
పితౄందేవానృషీన్విప్రాన్గంధర్వోరగరాక్షసాన్॥ 1-69-30(3147)
నహుషః పాలయామాస బ్రహ్మక్షత్రమథో విశః।
స హత్వా దస్యుసంఘాతానృషీన్కరమదాపయత్॥ 1-69-31(3148)
పశువచ్చైవ తాన్పృష్ఠే వాహయామాస వీర్యవాన్।
కారయామాస చేంద్రత్వమభిభూయ దివౌకసః॥ 1-69-32(3149)
తేజసా తపసా చైవ విక్రమేణౌజసా తథా।
`విశ్లిష్టో నహుషః శప్తః సద్యో హ్యజగరోఽభవత్'।
యతిం యయాతిం సంయాతిమాయాతిమయతిం ధ్రువం॥ 1-69-33(3150)
నహుషో జనయామాస షట్ సుతాన్ప్రియవాదినః।
యతిస్తు యోగమాస్థాయ బ్రహ్మీభూతోఽభవన్మునిః॥ 1-69-34(3151)
యయాతిర్నాహుషః సంరాడాసీత్సత్యపరాక్రమః।
స పాలయామాస మహీమీజే చ బహుభిర్మఖైః॥ 1-69-35(3152)
అతిభక్త్యా పితౄనర్చందేవాంశ్చ ప్రయతః సదా।
అన్వగృహ్ణాత్ప్రజాః సర్వా యయాతిరపరాజితః॥ 1-69-36(3153)
తస్య పుత్రా మహేష్వాసాః సర్వైః సముదితా గుణైః।
దేవయాన్యాం మహారాజ శర్మిష్ఠాయాం చ జజ్ఞిరే॥ 1-69-37(3154)
దేవయాన్యామజాయేతాం యదుస్తుర్వసురేవ చ।
ద్రుహ్యుశ్చానుశ్చ పూరుశ్చ శర్మిష్ఠాయాం చ జజ్ఞిరే॥ 1-69-38(3155)
స శాశ్వతీః సమా రాజన్ప్రజా ధర్మేణ పాలయన్।
జరామార్చ్ఛన్మహాఘోరాం నాహుషో రూపనాశినీం॥ 1-69-39(3156)
జరాఽభిభూతః పుత్రాన్స రాజా వచనమబ్రవీత్।
యదుం పూరుం తుర్వసుం చ ద్రుహ్యుం చానుం చ భారత॥ 1-69-40(3157)
యౌవనేన చరన్కామాన్యువా యువతిభిః సహ।
బిహర్తుమహమిచ్ఛామి సాహ్యం కురుత పుత్రకాః॥ 1-69-41(3158)
తం పుత్రో దైవయానేయః పూర్వజో వాక్యమబ్రవీత్।
కిం కార్యం భవతః కార్యమస్మాకం యౌవనేన తే॥ 1-69-42(3159)
యయాతిరబ్రవీత్తం వై జరా మే ప్రతిగృహ్యతాం।
యౌవనేన త్వదీయేన చరేయం విషయానహం॥ 1-69-43(3160)
యజతో దీర్ఘసత్రైర్మే శాపాచ్చోశనసో మునేః।
కామార్థః పరిహీణోఽయం తప్యేయం తేన పుత్రకాః॥ 1-69-44(3161)
మామకేన శరీరేణ రాజ్యమేకః ప్రశాస్తు వః।
అహం తన్వాఽభినవయా యువా కామమవాప్నుయాం॥ 1-69-45(3162)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-69-46x(332)
తే న తస్య ప్రత్యగృహ్ణన్యదుప్రభృతయో జరాం।
తమబ్రవీత్తతః పూరుః కనీయాన్సత్యవిక్రమః॥ 1-69-46(3163)
రాజంశ్చరాభినవయా తన్వా యౌవనగోచరః।
అహం జరాం సమాదాయ రాజ్యే స్థాస్యామి తేజ్ఞయా॥ 1-69-47(3164)
ఏవముక్తః స రాజర్షిస్తపోవీర్యసమాశ్రయాత్।
సంచారయామాస జరాం తదా పుత్రే మహాత్మని॥ 1-69-48(3165)
పౌరవేణాథ వయసా రాజా యౌవనమాస్థితః।
యాయాతేనాపి వయసా రాజ్యం పూరురకారయత్॥ 1-69-49(3166)
తతో వర్షసహస్రాణి యయాతిరపరాజితః।
స్థితః స నృపశార్దూలః శార్దూలసమవిక్రమః॥ 1-69-50(3167)
యయాతిరపి పత్నీభ్యాం దీర్ఘకాలం విహృత్య చ।
విశ్వాచ్యా సహితో రేమే పునశ్చైత్రరథే వనే॥ 1-69-51(3168)
నాధ్యగచ్ఛత్తదా తృప్తిం కామానాం స మహాయశాః।
అవేత్య మనసా రాజన్నిమాం గాథాం తదా జగౌ॥ 1-69-52(3169)
న జాతు కామః కామానాముపభోగేన శాంయతి।
ఇవిషా కృష్ణవర్త్మేవ భూయ ఏవాభివర్ధతే॥ 1-69-53(3170)
యత్పృథివ్యాం వ్రీహియవం హిరణ్యం పశవః స్త్రియః।
నాలమేకస్య తత్సర్వమితి మత్వా శమం వ్రజేత్॥ 1-69-54(3171)
యదా న కురుతే పాపం సర్వభూతేషు కర్హిచిత్।
కర్మణా మనసా వాచా బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా॥ 1-69-55(3172)
న బిభేతి యదా చాయం యదా చాస్మాన్న బిభ్యతి।
యదా నేచ్ఛతి న ద్వేష్టి బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా॥ 1-69-56(3173)
ఇత్యవేక్ష్య మహాప్రాజ్ఞః కామానాం ఫల్గుతాం నృప।
సమాధాయ మనో బుద్ధ్యా ప్రత్యగృహ్ణాజ్జరాం సుతాత్॥ 1-69-57(3174)
`తతో వర్షసహస్రాంతే యయాతిరపరాజితః।'
దత్వా చ యౌవనం రాజా పూరుం రాజ్యేఽభిషిచ్య చ।
అతృప్త ఏవ కామానాం పూరుం పుత్రమువాచ హ॥ 1-69-58(3175)
త్వయా దాయాదవానస్మి త్వం మే వంశకరః సుతః।
పౌరవో వంశ ఇతి తే ఖ్యాతిం లోకే గమిష్యతి॥ 1-69-59(3176)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-69-60x(333)
తతః స నృపశార్దూల పూరుం రాజ్యేఽభిషిచ్య చ।
తతః సుచరితం కృత్వా భృగుతుంగే మహాతపాః॥ 1-69-60(3177)
కాలేన మహతా పశ్చాత్కాలధర్మముపేయివాన్।
కారయిత్వా త్వనశనం సదారః స్వర్గమాప్తవాన్॥ ॥ 1-69-61(3178)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి ఏకోనసప్తతితమోఽధ్యాయః॥ 69 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-69-7 ప్రాచేతసః ప్రాచే దేశాయ యజ్ఞక్రియయా అతతి సతతం గచ్ఛతీతి ప్రాచేతాః తస్య ప్రాచేతసః ప్రాచీనబర్హిషః। పుణ్యజనాః పుణ్యోత్పాదకాస్తపః శీలా ఇత్యర్థః। యైస్తే మహౌజసో మహాప్రభావా వృక్షౌషధయో దగ్ధాః॥
1-69-9 వీరిణ్యా వీరణపుత్ర్యా॥
1-69-10 మోక్షం మోక్షహేతుం। సాంఖ్యజ్ఞానం వివేకజం విజ్ఞానం॥
1-69-15 యమీ యమునా॥
1-69-21 అన్యోన్యభేదాత్పరస్పరవైరాత్॥
1-69-22 మాతైవ లబ్ధపుంభావా రాజ్య దానాత్పితాప్యభూత్। ముఖ్యః పితా తు బుధ ఏవ॥
1-69-25 అనుదశ దర్శో దర్శనం స పశ్చాద్యస్య స శ్రుతియుక్త్యుపదేశోఽనుదర్శస్తం తత స్తదుపదేశమిత్యర్థః॥
1-69-26 విరాడ్విరాజమానః॥
1-69-27 త్రిధా గార్హపత్యదక్షిణాగ్న్యాహవనీయభేదేన। ఆయుఃశబ్దః ఉక రాంతః సాంతశ్చ॥
1-69-42 కార్యం ప్రయోజనం। కార్యం కర్తవ్యం॥
1-69-44 వ్రతనిర్బంధాచ్ఛుక్రశాపాచ్చ కామరూపః పురుషార్థో హీనః॥
1-69-47 తేజ్ఞయా తవ ఆజ్ఞయా। పూర్వరూపమాకారలోపో వార్షః॥
1-69-52 కామామాం కామభోగేన। అవేత్య కామసేవయా తృప్త్యభావం జ్ఞాత్వా॥
1-69-53 హవిషా సమిదాజ్యాదినా॥
1-69-54 ఏకస్య కామినః సర్వం నాలమపర్యాప్తం। శమం కామశాంతిం॥
1-69-59 దాయాదవాన్ పుత్రవాన్॥
1-69-61 కారయిత్వా కృత్వా॥
ఏకోనసప్తతితమోఽధ్యాయః॥ 69 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.